U bent succesvol ingelogd
U bent succesvol geregistreerd en direct ingelogd

Het japonisme: Japan toont zich aan de wereld

In 1853 stelt Japan, onder druk van de Amerikanen, zijn havens voor internationale handel open. Door deze openstelling verspreidde de cultuur van Japan zich snel over de rest van de wereld. Nederland was niet geheel onbekend met de Japanse cultuur, aangezien zij tot die tijd als enige mocht handeldrijven met de Japanners. Tot een grote spreiding van de cultuur over de rest van de wereld had het echter nog niet geleid.

In 1853 stelt Japan, onder druk van de Amerikanen, zijn havens voor internationale handel open: het begin van Japonisme. Door deze openstelling verspreidde de cultuur van Japan zich snel over de rest van de wereld. Nederland was niet geheel onbekend met de Japanse cultuur, aangezien zij tot die tijd als enige mocht handeldrijven met de Japanners. Tot een grote spreiding van de cultuur over de rest van de wereld had het echter nog niet geleid.

Na jaren van eenzame opsluiting wil Japan zich graag weer aan de wereld tonen en laat in de tweede helft van de 19e eeuw geen een Wereldtentoonstelling links liggen. In 1862 presenteert het land zich op de Wereldtentoonstelling in Londen, in 1867 in Parijs en in 1883 wordt Amsterdam aangedaan. Het email, lakwerk en bronswerk in de Japanse bazaar was in de ogen van een spectator ‘zoo prachtig, dat men zich niet begrijpen kan, hoe het mogelijk is iets zo volmaakts voort te brengen’. Overigens, de Japanners beklaagden zich in Amsterdam over ‘der weinigen kooplust der Hollanders. De eenigen, die nog wat gekocht hadden, waren vreemdelingen’ [1].

Veel van de eerste objecten zijn houtsnedes van de Ukiyo-e school. Deze prentkunst heeft de impressionisten en post-impressionisten geïnspireerd in gebruik van compositie, vlakgebruik, onderwerp en kleur. Zo schreef Vincent van Gogh aan zijn broer in 1888: ‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollandse schilders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruysdael. Dat kent geen einde.’ Van Gogh was enorm onder de indruk van het japonisme. Hij wilde ‘Japans’ kijken naar de kleinste details uit de natuur [2]. ‘Kijk, is dat niet bijna een ware religie die ons wordt geleerd door de zo eenvoudige Japanners, die in de natuur leven alsof ze zelf bloemen waren.’

Waarschijnlijk is George Breitner rond 1890 in Parijs ook in contact gekomen met de kunst uit het Verre Oosten. Zijn vaste kunsthandel E.J. van Wisselingh, handelde in Japanse objecten, onder andere kamerschermen, kimono’s en houtsnedes. Wanneer men Breitners schetsen bekijkt, is te zien hoe hij probeerde de Japanse tekentechniek te beheersen.

Aan het eind van de 19e eeuw werden ontzettend veel kunstenaars geïnspireerd door het vreemde land Japan en zijn totaal andere beeldtaal. Twee van de Glasgow Boys zijn zelfs naar Japan gereisd om met eigen ogen te zien hoe men daar leefde.

 

 

 


Gebruikte bronnen

Het japonisme is één van de voorlopers van de jugendstil en art nouveau. [1] Hans Masselink, Van Gogh wilde kijken als 'de zo eenvoudige Japanners, die in de natuur leven alsof ze zelf bloemen waren'. In Trouw, 30/07/06 [2] Ibidem

De kimonomeisjes van Breitner

Een kijkje in het leven en werk van George Breitner op het moment dat hij de serie Kimonomeisjes maakte, eind 19e eeuw in bruisend Amsterdam.

Het Rijksmuseum heeft voor het eerst in de geschiedenis álle kimonomeisjes die George Hendrik Breitner ooit gemaakt heeft, bij elkaar. Zelfs Breitner heeft dit nooit meegemaakt. De tentoonstelling neemt de bezoekers mee op een reis langs de meisjes en de tijd waarin Breitner deze schilderijen maakte. In het Rijksmuseum in Amsterdam is het allemaal te beleven, waar het atelier en Japonisme centraal staan. Niet alleen de schilderijen worden tentoongesteld: ook tekeningen, schetsen en foto’s die de kunstenaar ter voorbereiding op de schilderijen maakte worden getoond.

Wie waren de kimonomeisjes?

Breitner was beroemd vanwege de stadsgezichten die hij maakte van Amsterdam. Hiermee bewees hij dat hij midden in het bruisende stadsleven zat en dat blijkt wel uit de schilderijen over het alledaagse Amsterdamse leven. De meisjes in een kimono was een serie van schilderijen waarin de modellen een Japanse kimono droegen. Alle variaties van een meisje in kimono (die staat als icoon voor het Japonisme) ontstonden in de jaren 1893-1896. Het model dat het meeste te zien is, is Geesje Kwak. Van deze schilderijen is een volledige serie (die 14 stuks telt) voor het eerst allemaal samen te zien in het Rijksmuseum: iets wat zelfs Breitner zelf nooit overkomen was.

Kijk voor meer informatie ook op de website.

  • Ontdek:

  • 4 video's

  • 17 foto's

  • 2 artikelen

Museuminfo

Het japonisme: Japan toont zich aan de wereld

Rijksmuseum Amsterdam
Museumstraat 1
1071 XX Amsterdam
Telefoonnummer: +31 (0) 20 6747 000

Openingstijden

Maandag: 9:00 – 17:00 uur
Dinsdag: 9:00 – 17:00 uur
Woensdag: 9:00 – 17:00 uur
Donderdag: 9:00 – 17:00 uur
Vrijdag: 9:00 – 17:00 uur
Zaterdag: 9:00 – 17:00 uur
Zondag: 9:00 – 17:00 uur