U bent succesvol ingelogd
U bent succesvol geregistreerd en direct ingelogd

Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

Ary Scheffer (1795-1858) was één van de bekendste schilders van zijn tijd. Hij vertrok al op jonge leeftijd naar Parijs en werd daar een belangrijke societyschilder. Hoe bekend en geliefd hij ook was in Frankrijk, in Nederland is hij relatief onbekend gebleven.

Jeugd

Scheffer wordt in 1795 in de wintermaand februari geboren in Dordrecht. Hij groeit op in een kunstenaarsfamilie waar zowel zijn vader als moeder kunstschilder is. De naam Scheffer doet niet Nederlands aan, en dat klopt. Ary’s vader heeft van oorsprong Duits bloed, maar verhuisde op jonge leeftijd al naar Nederland. Ary’s moeder, Cornelia Lamme, is de dochter van de Dordrechtse landschapsschilder Arie Lamme waar Ary Scheffer naar vernoemd is. Het gezin verhuist in 1798 van Dordrecht naar Den Haag, vervolgens naar Rotterdam om in 1803 naar Amsterdam te gaan. Aan de Amsterdamse Teekenschool krijgt Ary van zijn vader zijn eerste schilderlessen. [1]

Frankrijk

In 1808 wordt Ary’s vader aangesteld als hofschilder van koning Lodewijk Napoleon. Hij sterft echter een jaar nadat hij is aangesteld. Ary besluit op aanraden van Willem Bilderdijk, een Nederlands geschiedkundige, taalkundige, dichter en advocaat, naar de Franse stad Lille te verhuizen om daar zijn studie voort te zetten. Ary volgt zijn moeder als zij in 1811 naar Parijs vertrekt en krijgt daar samen met zijn broer Henry (ook kunstschilder) onderwijs in het atelier van de neoclassicistische schilder Pierre Guérin. Hij had in 1797 de prestigieuze Prix de Rome gewonnen en zijn naam deed het goed op de Parijse Salon. [2] Guérin geeft tevens les aan Eugène Delacroix en Théodore Géricault, beiden zouden de Franse romantiek enorm beïnvloeden en groot maken. Scheffer begint in deze periode deel te nemen aan de tentoonstellingen van de Parijse Salon. In 1817 verdient hij er zijn eerste prijs voor zijn inzending De dood van Lodewijk de Heilige.

A.-Scheffer-De-dood-van-Lodewijk-de-Heilige-1817-300x245 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, De dood van Lodewijk de Heilige, 1817

Samen met zijn broer is Ary actief in de republikeinse kringen. Hij wordt onder andere gevraagd om een portret te maken van generaal La Fayette. Ook neemt hij als begenadigd ruiter deel aan twee Franse revoluties en voelt hij zich betrokken bij de onafhankelijkheidsstrijd van Polen en Griekenland. Griekenland maakte tijdens de late middeleeuwen deel uit van het Turkse rijk, maar in 1821 brak er een opstand uit tegen de Turkse overheersing. De onafhankelijkheidsstrijd tegen de Turken werd een bloedige strijd, met in 1822 een massamoord op het eiland Chios. In 1827 schildert Scheffer zes werken waaronder het schilderij De vrouwen van Souli, gebaseerd op de onafhankelijkheidsstrijd van de Grieken. [3]

A.-Scheffer-De-vrouwen-van-Souli-1827-300x236 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, De vrouwen van Souli, 1827

Koninklijke kringen

Later wordt Ary tekenleraar van de kinderen van Louis-Philippe, hertog van Orléans. Louis-Philippe wordt tijdens de Julimonarchie in 1830 uitgeroepen tot burgerkoning van Frankrijk, wat Ary automatisch tot hofschilder maakt. Volgens bronnen had Ary een goede band met de familie en in het bijzonder met prinses Marie van Orléans. In 1848 komt de Julimonarchie tot een einde en helpt Ary de koninklijke familie te vluchten.

Het werk van Scheffer

Vanaf zijn aanstelling aan het Franse hof is Scheffer een veelgevraagd portrettist. Er bestaan ruim 500 portretten van zijn hand. [4] Hij schildert vele beroemdheden van zijn tijd zoals de componisten Chopin, Rossini en Liszt, schrijver Dickens en dichter Lamartine. Opvallend is dat de enorme hoeveelheid portretten, ondanks de eisen van uiteenlopende opdrachtgevers, een eenheid vormen. Scheffer maakt naast schilderijen ook gravures, deze zijn erg populair en behoren tot de meeste verkochte gravures van de 19e eeuw. Naast de vele opdrachten geeft Ary samen met zijn broer Henry les aan jonge kunstenaars in de dop, onder andere aan Auguste Bartholdi, een beeldhouwer die later het Vrijheidsbeeld in New York zou ontwerpen. Ook gaat hij mee naar oorlogsgebieden om daar de actie vast te leggen.

A.-Scheffer-Portret-van-Franz-Liszt-1837 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, Portret van Franz Liszt, 1837

In 1832 vergezelde hij het Franse leger naar Antwerpen, waar de stad, die in handen van was de Nederlanders, aangevallen werd. Dit werd later bekend als het beleg van Antwerpen. Wanneer in 1839 zijn moeder overlijdt, legt de kunstenaar zich in toenemende mate toe op het schilderen van Bijbelse taferelen. Rond deze tijd wordt zijn romantische stijl steeds vaker bekritiseerd. Wat eens als prachtig bestempeld werd, was nu te zoet en weeïg. Voor de dichter Charles Baudelaire waren Scheffers werken niet meer dan sentimentele apekool (‘singes du sentiment’), voor dominee J.J.L. ten Kate vormde elk doek daarentegen ‘een harptoon’. [5]

A.-Scheffer-Portret-van-Charles-Dickens-1855 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, Portret van Charles Dickens, 1855

De persoon Scheffer

Scheffer lijkt een sociaal persoon te zijn geweest. Hij stelt bijvoorbeeld zijn atelier open voor schilders zoals Delacroix en Théodore Rousseau, die elders nergens terechtkunnen. Het lukt door hun structurele weigering bij de Parijse Salons niet om op eigen kracht te exposeren of naamsbekendheid te creëren. Scheffer zorgt voor onderdak en prijst de kunstenaars aan bij kennissen en vrienden. Het is daarom des te vreemder, dat hij de geboorte van zijn dochter geheim heeft willen houden, zeker tegenover zijn moeder. Het is als vrijgezel in die tijd natuurlijk ‘not done’ een kind te verwekken, maar waarom dit niet verteld werd?

Cornelia Scheffer wordt op 29 juli 1830 geboren. Bij de burgerlijke stand wordt ze ingeschreven als dochter van Ary Scheffer en een onbekende moeder genaamd ‘Maria Johanna de Nes’. In haar eerste levensjaren wordt ze opgevoed door de ouders van een vriend van Scheffer. Als Scheffers moeder erachter komt dat ze een kleindochter heeft, neemt zij Cornelia meteen onder haar hoede. Vanaf 1837 groeit Cornelia op in de stadsvilla aan de Rue Chaptal, in de een kunstenaarswijk Nouvelle Athène. Cornelia is er vaak te vinden in de ateliers van haar vader waar ze schildert en zich bezighoudt met beeldhouwen. Vader Ary maakte enkele portretten van haar uit verschillende levensfasen. Cornelia maakte op haar beurt weer bustes van haar vader.

A.-Scheffer-Portret-van-Cornelia-met-haar-hond-Turc-1840 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, Portret van Cornelia met haar hond Turc, 1840

 

A.-Scheffer-Portret-van-mevrouw-Cornelia-Marjolin-Scheffer-1849 Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

A. Scheffer, Portret van mevrouw Cornelia Marjolin-Scheffer, 1849

In 1858 overlijdt Ary Scheffer aan de gevolgen van een langdurige hartkwaal. Na de dood van haar vader erfde Cornelia zijn huis en ateliers en hield ze zich bezig met het nalatenschap van haar vader. Dit schonk zij, in 1899 aan het huidige Dordrechts Museum.


Gebruikte bronnen

[1] Regionaal Archief Dordrecht, "Ary Scheffer", http://www.regionaalarchiefdordrecht.nl/biografisc.... [2] Baaij, De, J., "Wie is Ary Scheffer?" (versie 2009), http://kunstvensters.com/2009/09/25/wie-is-ary-sch.... [3] Regionaal Archief Dordrecht, "Ary Scheffer", http://www.regionaalarchiefdordrecht.nl/biografisc.... [4] Ewals, L., "Ary Scheffer, 1795-1858, gevierd romanticus". Zwolle: Uitgeverij Waanders, 1995. [5] http://resources.huygens.knaw.nl/bwn/BWN/lemmata/b...

Verdwaal in 6 eeuwen Nederlandse schilderkunst

In het Dordrecht’s museum kan je verdwalen in 6 eeuwen Nederlandse schilderkunst. Ontdek hier vaste presentatie van het Dordrechts Museum.

Op slechts 15 minuten loopafstand van het centraal station biedt het Dordrechts Museum een collectie met meer dan 6 eeuwen Nederlandse schilderkunst. De focus ligt vanzelfsprekend op Dordtse schilders uit de Gouden Eeuw. Denk aan namen zoals Aelbert en Jacob Cuyp, Ferdinand Bol en Samuel van Hoogstraten. Hiernaast worden er ook 6 verschillende tentoonstelling per jaar georganiseerd. Er is dus altijd wat nieuws te beleven in het Dordrechts Museum!

Een van de oudste musea van Nederland

De oorsprong van het museum vindt zich in 1842 nadat er één schilderij werd geschonken. Een verzameling van Dordtse kunstliefhebbers besloot daarop tot het openen van het museum. Rond 1900 kreeg het museum een grote collectie van Ary Scheffer in bezit via zijn dochter. Hierdoor heeft het nog steeds de grootste Ary Scheffer collectie in de wereld.

Verbouwingen

Rond 2007 werd besloten om het museum voor een bedrag van ca. 25 miljoen uitgebreid te verbouwen en renoveren. Zo kreeg de aanwezige binnenplaats een make-over waardoor de tentoonstellingsruimte van het museum vergroot kon worden. Ook werd de entree van het gebouw verplaatst waardoor het veel makkelijker is om door het gebouw heen te lopen.

Kijk voor meer informatie ook op de website.

  • Ontdek:

  • 3 video's

  • 14 foto's

  • 3 artikelen

Museuminfo

Ary Scheffer, Hollandse romantiek in Parijs

Dordrechts Museum
Museumstraat 40
3311 XP Dordrecht
+31 (0)78 770 8708

Openingstijden

Dinsdag: 11:00 – 17:00 uur

Woensdag: 11:00 – 17:00 uur

Donderdag: 11:00 – 17:00 uur

Vrijdag: 11:00 – 17:00 uur

Zaterdag: 11:00 – 17:00 uur

Zondag: 11:00 – 17:00 uur